--------------------------------------------------- DRIELETTERWOORDEN --------------------------------------------------- CCS Charged Coupled Devices CIS Contact Image Scanner DPI Dots Per Inch GIF Graphics Interchange Format OCR Optical Character Recognition (ingescande tekst omzetten in karaktercodes) ICR Intelligent Character Recognition (handschrift herkennen) PCM Pulse Code Modulation (geluidssignaal samplen, omzetten in binaire code op bazis van amplitude -> WAV DTS Digital Theatre Systems CRT Cathode Ray Tube (soort monitor -> beeldbuis) LCD Liquid Crystal Display TFT Thin Film Transistor (elke pixel aangestuurd door transistor) HDMI High Definition Multimedia Interface OLED Organic Light Emitting Diode API Application Programming Interface VGA Video Graphics Array GPU Graphical Processing Unit codec COmpression/DECompression ADC Analogue to Digital Convertor (omzetten van analoge beelden in digitale) DSP Digital Signal Processor (comprimeren van foto's e.d.) SD SecureDigital NAS Network Attached Storage ZBR Zoned Bit Recording MTBF Mean Time Between Failure IDE Integrated Drive Electronics ATA AT Attachment SATA Seriele ATA SCSI Small Computer Systems Interface FCAL Fibre Channel Arbitrated Loop (glasvezel, rap) RAID Redundant Array of Independent Disks CLV Constant Linear Velocity CAV Constant Angular Velocity UDF Universal Disc Format DVD Digital Video Disc DAS Direct Attached Software (alle opslagsystemen in netwerk rechtstreeks met 1 of meerdere servers verbonden) NAS Network Attached Software (rechtstreeks op het netwerk) SAN Storage Area Network PIO Programmed Input Output DMA Direct Memory Access ISA Industrial Standard Architecture PCI Peripheral Component Interconnect AGP Accelerated/Advanced Graphics Port (verbindt enkel videokaart met processor) USB Universal Serial Bus ISR Interrupt Service Routine NMI Non Maskable Interrupt (kan niet worden genegeerd) IRQ Interrupt ReQuest (kan wel worden genegeerd) BIOS Basic Input Output System POST Power On Self Test ROM Read Only Memory PROM Programmable ROM EPROM Erasable PROM EEPROM Electrically Erasable PROM SSD Solid State Drive CAS Column Access Strobe SRAM Static RAM PBC Pipelined Burst Cache DRAM Dynamic RAM DIP Dual Inline Package FPM Fast Page Mode SIMM Single Inline Memory Module DIMM Dual Inline MM EDO Extended Data Output SDRAM Synchronous DRAM DDR Double Data Rate ECC Error Check/Correction Code BCD Binary Coded Decimal EBCDIC Extended Binary Coded Decimal Interchange Code MBCS Multi-Byte Character Set RLE Run Length Encoding ASCII American Standard Code for Information Interchange MPEG Moving Pictures Expert Group IC Integrated Circuit DIP Dual Inline Package PGA Pin Grid Array SEC Single Edge Cartridge LGA Land Grid Array RISC Reduced Instructio Set Computers CISC Complex ISC SPEC Standard Performance Evaluation Corporation LRU Least Recently Used --------------------------------------------------- VERGELIJKINGEN --------------------------------------------------- ************************ LCD <-> CRT ************************ +platter +ongevoelig voor elektromagnetische velden +verbruikt minder +moderner vormgeving +benut volledige beeldopp. +produceert minder straling -reageert trager op veranderingen -beeldkwaliteit afhankelijk van kijkhoek -maar op een enkele resolutie perfect beeld -dead pixels ************************* OLED <-> LCD ************************* +Produceert zelf licht (geen achtergrondbelichting nodig) +Dunner (ontbreken van achtergrondbelichting) +minder stroom (idem) +helderderderp +grotere kijkhoek +goedkope productie -beperkte levensduur -grote uitval bij productie ************************** Multifunctionals ************************** +lagere prijs dan de afzonderlijke toestellen +slechts 1 aansluiting nodig +plaatsbesparing -Als een onderdeel defect is, ben je alles kwijt voor de duur van de herstelling -Geen multitasking: er kan maar 1 deelapparaat per keer werken -maakt vaak gebruik van verouderde technologie ************************** RAID ************************** RAID 0 --> Data striping: gegevenstransport wordt verdeeld over beschikbare schijven. +lees/schrijfprestaties -beveiliging RAID 1 --> Disk mirroring: dezelfde gegevens worden naar 2 identieke schijven weggeschreven. +beveiliging +leesprestaties -schrijfprestaties -hoge kostrprijs RAID 5 --> Disk striping with parity: zoals RAID 0, over minstens 3 schijven. Er wordt pariteitsinfo aan de data toegevoegd. +beveiliging RAID 6 --> zoals RAID 5 maar met 2 pariteitsblokken (tolereert 2 falende harde schijven. 2,3 en 4 zijn striping vormen, aangevuld met Hamming Error Correcting Code. Wordt tegenwoordig niet meer gebruikt. Bij crash: 1,3,4,5 of 6 blijft systeem werken. RAID controller verwittigt gebruiker van crash, laat toe HD in hot swapping te vervangen. Controller start automatisch rebuilding van verloren data. Optie: HOT SPARE, reserver HD die enkel gebruikt wordt bij crashen van een HD in RAID. ************************** USB2.0 vs 3.0 ************************** 3.0 is sneller en heeft 10 aders ipv 4. 3.0 is backwards compatible ************************** SSD vs magneetschijf ************************** +kleinere toegangstijden +hogere overdrachtsnelheden +langere levensduur +minder stroomverbruik +maken geen lawaai +klein en licht -veel duurder -kleinere capaciteit ************************** SRAM vs DRAM ************************** SRAM: DRAM: -extern cache geheugen -intern geheugen -Dual Inline Package -SIMM, DIMM -Flip-flop -Condensator (1 transistor) -kleine toegangsspeed -grote toegangsspeed -grote transferspped -kleine transferspeed -grote afmetingen -kleine afmetingen -duur -goedkoop -geen refreshing nodig -refreshing nodig -kleine capaciteit -grote capaciteit ************************** Hardwired vs Microcode ************************** Hardwired Microcode(firmware) -complexere processor -eenvoudigere processor -snelst -traagst -moeilijker aanpasbaar eenvoudiger aanpasbaar enkel voor processors met eenvoudige instructies moderne PC-processors gebuiken een combinatie. **************************** Kenmerken RISC **************************** -Minder en eenvoudiger instructies -> eenvoudiger CPU-ontwerp -alle instructies dezelfde lengte (32 bits) -instructies die ALU of FPU nodig hebben halen operanden uit registers. Gebeurt via LOAD en STORE instructies. -gebruikt snelle hardwired control, firmware is niet nodig door de eenvoudige instructies. -meeste instructies in 1 klokcyclus uitgevoerd, ie de execute fase. -veel GPR om tussenresultaten op te slaan: beperkte geheugentoegangen. -verschillende uitvoeringseenheden met elk een eigen pipeline. -speciale voorzieningen om pipeline-opstoppingen te voorkomen/opvangen moderne microprocessors zijn gn zuivere CISC meer, ze gebruiken ook RISC: -pipeliningmechanismen -eenvoudige instructies rechtstreeks op de hardware uitvoeren -register renaming: GPR's **************************************** symmetrisch/asymmetrisch multiprocessing **************************************** asymmetrisch: elke processor welbepaalde taak symmetrisch: alle processors evenwaardig ******************************** sterk vs zwak gekoppelde MP ******************************** sterk: zwak: -eenvoudigst/goedkoop -complex/duur -non-scalable -scalable: elke extra processor=prestatiewinst -bestaande apps kunnen -enkel speciaal geschreven apps worden gebruikt. --------------------------------------------------- TECHS --------------------------------------------------- ************************ Interpolatie ************************ techniek om resolutie van een gescand object te vergroten door kleurwaarden van tussenliggende dots te berekenen door gemiddelden te berekenen van aangrenzende, waarneembare dots. DIT HEET OOK BEREKENDE/SOFTWARE RESOLUTIE. Hardwarematige interpolatie is door een chip in de scanner zelf, softwarematige interpolatie gebeurt onder de vorm van een TWAIN-driver die met de scanner is meegeleverd. ************************ Touchscreen ************************ Door middel van een nzichtbare IR matrix voor het beeldscherm. Wanneer verstoord door contact wordt x,y coordinaat berekend. ************************ Zoned Bit Recording ************************ De cilinders van een harde schijf worden ingedeeld in een aantal zones waarbinnen het aantal sectoren per spoor constant is. Het aantal sectoren per spoor neemt toe naarmate een zone meer naar buiten ligt. Vroeger had elk spoor evenveel sectoren, wat leidt tot kleine sectoren aan de binnenkant en grote aan de buitenkant. ************************ Fragmentatie ************************ Bestanden worden sequentieel opgeslagen. Als iets verwijderd wordt ontstaat een gat -> wordt opgevuld met andere data om geen geheugen te verliezen. -meer leesoperaties -caching werkt niet in geval van fragmenten ************************ Interrupt driven I/O ************************ 1)processor stuurt READ commando naar I/O controller 2)processor bewaart toestand van huidig proces dat de I/O request veroorzaakte en gaat verder met een ander proces (multiprogramming) 3)als I/O controller leesbewerking uitgevoerd heeft stuurt die een interrupt naar de processor 4)de processor, die aan het einde van elke instructiecyclus controleert op interrupts ontdekt die, bewaart toestand van het proces waarmee hij bezig was en begint met de uitvoering van corresponderende onderbrekingsroutine die de in te lezen data ophaalt uit de I/O controller en naar het intern geheugen overbrengt. ************************* Direct Memory Access ************************* 1) processor stuurt READ opdracht naar I/O controller 2) processor houdt zich bezig met ander werk, DMA-controller transfereert volledig datablok zonder tussenkomst processor. 3) als DMA-controller klaar is, stuurt die een interrupt naar de processor. ************************* Wet van Moore ************************* Transistors per chip verdubbelt elke 18 maanden. Ondertussen ontkracht, warmteontwikkeling ed vertragen de wet. ************************** Pipelining ************************** een instructie wordt in een aantal fasen uitgevoerd. Elke stap wordt in een functioneel onderdeel van de processor uitgevoerd, en geeft het door aan de volgende eenheid. zie: lopende band. Opstoppingen: -complexe instructies: execute kan een tijd duren, instructies die volgen moeten wachten. -data afhankelijkheid: als een instuctie moet wachten op resultaten van de vorige functie. -onderbreking vh normaal programmaverloop: sprong of onderbreking. de pipeline bevat verkeerde instructies, dus moet geleegd worden. *************************** Clustering *************************** Een cluster is twee of meer afzonderlijke servers(nodes) die met elkaar verbonden zijn. Als 1 van de nodes uitvalt, nemen de andere nodes de taken over (failover) Clustersoftware zorgt voor evenwichtige verdeling van de werklast (load balancing) *************************** Von Neumann bottleneck *************************** processor: enorm snelle toegangstijd, neemt snel toe intern geheugen: tragere toegangstijd, neemt traag toe -> oplossing: CACHE GEHEUGEN **************************** Soorten cache **************************** -Volledig associatief: elk geheugenblok mag in een willekeurig cacheblok terechtkomen. Een cachelocatie kan dus met om het even welke geheugenlocatie geassocieerd worden. -direct gekoppeld: elk geheugenblok kan slechts in 1 cacheblok terechtkomen. +eenvoudiger, dus goedkoper +data kan zeer snel opgezocht worden (kan slechts in 1 cachelocatie voorkomen) -ruimte niet efficient gebruikt: gegevens kunnen gewist worden terwijl er nog een heleboel lege plaatsen zijn. -kleinere hit-ratio: adressen met zelfde cachebloknummer kunnen niet gelijktijdig in de cache aanwezig zijn (zelfde blok) -meervoudig associatief: kruising van vorige. bestaat uit sets van associatieve cacheblokken. -wegschrijf-cache (write-through cache): data die in cache moet wordt ook in hoofdgeheugen geschreven. Zo is het hoofdgeheugen steeds geldig, en kan de processor andere taken doen terwijl cache-controller de data wegschrijft. -terugschrijf-cache (write-back cache): data wordt pas na hoofdgeheugen overgebracht als bv de cacheblok vervangen wordt. Hier moet minder vaak in het hoofdgeheugen geschreven worden. ********************************* Virtueel geheugen en swapping ********************************* Een programma wordt in een aantal stukken verdeeld. Als ze even groot zijn spreekt men van pagina's, anderzijds van segmenten. Bij uitvoering worden enkel de hoogst nodige onderdelen geladen. Wanneer het programma code moet uitvoeren dat zich in een onderdeel op de harde schijf bevindt, wordt een onderdeel overgebracht naar de HD om plaats te maken voor het onderdeel met de uit te voeren code -> swapping --------------------------------------------------- FORMULES --------------------------------------------------- ********************************** Ongecomprimeerde opslagruimte scan ********************************** (horizontale dpi*grootte foto/2.54)*(verticale dpi*grootte foto/2.54)*bit per dot 1 inch = 2.54 cm bit per dot is 36 voor kleur, 8 voor mono ************************************ ongecomprimeerde opslagruimte geluid ************************************ sample rate*seconden*(stereo of mono) stereo=*2 sample rate CD-kwaliteit is 44.1KHz aan 16 bit *********************************** ongecomprimeerde opslagruimte video *********************************** resolutie*bitsperpixel*framerate*duur Dit resultaat is in bits ******************************************** bandbreedte=busklokfrequentie*databusbreedte ******************************************** max. overdrachtspeed=klokfreq*databusbreedte ******************************************** aantal geheugenreferenties gevonden in cache hit-ratio= ---------------------------------------- * 100% totaal aantal geheugenreferenties ********************************************